İrlanda’nın batısında yer alan County Galway’deki Tuam kasabasında, eski bir Katolik anne-bebek evinin arazisinde bulunduğu iddia edilen toplu mezarlar için resmi kazı çalışmaları başlıyor. Kazının, yaklaşık 800 çocuğun kalıntısını içerdiği tahmin edilen bir alanı kapsaması bekleniyor.

Hükûmetin finanse ettiği bu proje, Adalet Bakanlığı’nın gözetiminde yürütülecek ve uluslararası deneyime sahip adli arkeologlar tarafından gerçekleştirilecek. Çalışmaların, 1925–1961 yılları arasında faaliyet göstermiş olan “Bon Secours Mother and Baby Home” adlı kurumun arazisinde yapılacağı açıklandı.

Uzun Süredir Beklenen Süreç Başlıyor

Tuam’daki bu kurum, evlilik dışı doğan bebeklerin ve annelerinin kaldığı bir merkez olarak biliniyor. 2017 yılında ortaya çıkan skandal, bölgede çocuklara ait kalıntıların kanalizasyon kuyularına gömüldüğünü gösteren ilk bulgularla patlak vermişti. Kamuoyunun tepkisi ve mağdur yakınlarının uzun süredir süren kampanyaları sonucunda, devlet mezarlık alanında resmi kazı yapılmasına karar verdi.

Kazı sürecinde:

• Kalıntıların DNA testiyle kimliklendirilmesi,
• Bireysel definlerin sağlanması,
• Ölen çocukların ailelerine bilgi verilmesi amaçlanıyor.

Arka Plan ve Sayılar

Bağımsız bir inceleme komisyonuna göre, Tuam’daki kurumda kalan çocukların ölüm oranı yaklaşık %15 idi. İrlanda genelinde anne-bebek evlerinde ölen çocuk sayısının 9.000’i aştığı tahmin ediliyor. Tuam’da tespit edilen mezarların sayısı ise yaklaşık 800 olarak kaydedildi.

Hükümetten Açıklama

Adalet Bakanlığı yetkilileri, kazının “hem tarihsel bir yüzleşme hem de toplumsal vicdanın gereği” olduğunu belirterek, çalışmaların etik kurallara tam uyum içinde yürütüleceğini vurguladı. Proje yaklaşık iki yıl sürecek ve kamuya açık şekilde ilerleyecek.

Kaynak: Reuters – Ireland to begin excavation of mass grave at Church-run Mother and Baby home

Dublin – 23 Haziran 2025
İrlanda elektrik üretimindeki son kömür ateşi de söndü. Batı Clare’deki 915 MW’lık Moneypoint Termik Santrali 20 Haziran gecesi kömür kazanlarını kalıcı olarak durdurdu; böylece İrlanda, Avrupa’da kömürden tamamen çıkan 15’inci ülke konumuna yerleşti (pv-magazine.comspglobal.com).

Kapanışın Başlıca Noktaları

Neden Önemli?

1. Sıfır kömür-emisyon kilometre taşı
   – İrlanda’nın enerji karışımında kömür kaynaklı doğrudan CO₂ emisyonu sıfıra indi.
2. Yenilenebilir girişimler ivme kazanacak
   – 2024’te elektriğin %37’si rüzgârdan geldi; kömürün devreden çıkması, 2030’da elektriğin %80’ini yenilenebilirden karşılama hedefine “kritik destek” sağlayacak (greenergydaily.com).
3. Uzun vadede fatura rahatlaması
   – Hükûmete göre yakıt maliyeti dalgalanmaları azalacağından tüketici tarifelerine aşağı yönlü baskı oluşacak.
4. İstihdam ve yatırım fırsatları
   – Hidrojen, batarya depolama ve açık-deniz rüzgâr projeleri binlerce yeni iş yaratacak; Türk mühendislik ve inşaat firmaları da ihalelere ilgi gösteriyor.

Resmî Tepkiler

• Enerji Bakanı Eamon Ryan: “Kömür defterini kapatarak hem enerji güvenliğimizi güçlendiriyor hem de 2030 iklim hedeflerimize koşar adım ilerliyoruz.”
• ESB (Irish Electricity Supply Board) CEO’su Pat O’Doherty: Moneypoint, İrlanda’nın en büyük yeşil hidrojen ihracat merkezi olacak; Atlantik’i fırsata çeviriyoruz. (irishtimes.com)

Özet

Moneypoint’in son kazanı da sustu; İrlanda resmen “kömür-freesi” oldu. Ülke, temiz enerji vitrininin en parlak halkalarından birini kaparken, hem ekonomik hem de çevresel getirileriyle yeni bir dönemin kapısını araladı. İster burada yaşayan Türkler, ister yatırım ve kariyer fırsatı arayanlar için yeşil ekonomi rüzgârı hiç olmadığı kadar güçlü esmeye başlıyor.

İrlanda hükümeti, devlet üzerindeki mali yükü azaltmak amacıyla çalışan sığınmacılardan gelirlerine göre haftalık katkı payı almayı planlıyor. Bu katkıların €15 ile €238 arasında değişmesi öngörülüyor.

Düzenlemenin Detayları

• Adalet Bakanı Jim O’Callaghan, IPAS merkezlerinde konaklayan ve çalışan sığınmacıların masraflara katkı yapmasının “adil ve sürdürülebilir” olacağını belirtti.
• Katkı payı, gelir seviyesine göre şu şekilde olacak:
   • €15/hafta – gelir €97-€150 arası
   • €35/hafta – gelir €150-€210 arası
   • €238/hafta – gelir €600 ve üzeri
• 2024’te mülteci konaklamaları için devletin harcaması yaklaşık €1 milyar iken, 2025 bütçesinde bu rakamın €1,2 milyar olacağı öngörülüyor.
• Hükümet, bu düzenleme ile devlet tarafından sağlanan 14.000 yatak kapasitesini artırmayı hedefliyor.
• 2025 itibarıyla yaklaşık 33.000 kişi devletten barınma desteği alıyor; bunların 9.500’ü çocuk.

Tartışmalar ve Tepkiler

• Düzenlemeyi savunanlar, sistemin adaletli olduğunu ve devlet bütçesini rahatlattığını düşünüyor.
• Ancak göçmen hakları savunucuları, düşük ücretli işlerde çalışan sığınmacıların bu ödemeleri karşılamakta zorlanacağını vurguluyor.
• Bazı hukukçular, katkı payının “kira” statüsünde değerlendirilmesi halinde yeni hukuki sorunlar doğabileceğini belirtiyor.
• Hali hazırda sığınmacılar haftalık €38,80 (çocuklar için €29,80) “Daily Expenses Allowance” ödeneği alıyor. Bu düzenleme sonrası bu ödemelerin azaltılması ya da kaldırılması gündeme gelebilir.

143 ülkeden başvuru, İrlanda’nın bugüne kadarki en büyük toplu vatandaşlık törenlerinden biri

Öne Çıkan Başlıklar

• Tarih / Yer: 23–24 Haziran 2025 – INEC Arena, Killarney, Co. Kerry
• Yeni vatandaş sayısı: 7.500
• Temsil edilen ülke sayısı: 143
• 2011’den bu yana toplam vatandaşlık: 206.000+

Törenin Ana Hatları

1. Yedi Ayrı Oturum
   İki günlük programda sabah ve öğleden sonra olmak üzere toplam yedi yemin oturumu düzenlendi.
2. Resmî Protokol
   • Töreni Yüksek Mahkeme yargıcı Paddy McMahon yönetti.
   • Hükûmeti temsilen Adalet Bakanlığı, Göç İşleri ve Gençlik Bakanlığı yetkilileri hazır bulundu.
3. Bağlılık Yemini
   Katılımcılar, “İrlanda Ulusuna Bağlılık ve Devlete Sadakat” beyanını okuyarak vatandaşlık sertifikalarını aldı.

Sayılarla Vatandaşlık

Neden Önemli?

• Ekonomik Katkı
  Yeni vatandaşların %68’i aktif istihdamda; başta sağlık, bilişim ve turizm olmak üzere kritik sektörlerde çalışıyor.
• Kültürel Çeşitlilik
  Latin Amerika’dan Güneydoğu Asya’ya geniş bir yelpazeden gelen aileler, İrlanda’nın çokkültürlü profilini güçlendiriyor.
• Göç Politikası
  Hızlı başvuru değerlendirme süreci, İrlanda’yı AB içinde göçmen entegrasyonu konusunda öne çıkarıyor.

Gelecek Takvimi

Bir sonraki toplu yemin töreni Ekim 2025 için planlandı. Başvurusu onaylanan adaylar tarih ve oturum bilgilerini Adalet Bakanlığı web sitesinden takip edebilecek.