İrlanda’nın Avrupa Birliği Konseyi Başkanlığı süresince düzenlenecek üst düzey toplantıların güvenliği için Fransız ve İngiliz savaş gemilerinden hava savunma desteği alınıyor. Ancak bu destek oldukça sıra dışı bir hukuki düzenlemeyle yürütülüyor.
The Irish Times’ın aktardığı bilgilere göre, hükümete verilen hukuki görüş doğrultusunda yabancı savaş gemilerinin aktif askeri görev yürütürken İrlanda karasularına girmemesi gerekiyor. Bu nedenle Fransa ve İngiltere’ye ait savaş gemileri, güvenlik görevleri sırasında kıyıdan yaklaşık 22 kilometre açıkta kalmak zorunda.
Neden 22 kilometre açıkta kalıyorlar?
İrlanda, altı aylık AB Konseyi Başkanlığı boyunca düzenlenecek önemli siyasi toplantıların güvenliğinin artırılması amacıyla Fransa ve İngiltere’den askeri destek talep etti.
Ancak Attorney General tarafından hükümete verilen hukuki değerlendirmede, yabancı askeri güçlerin aktif operasyon yürütürken İrlanda egemenlik alanında konuşlandırılmasının anayasal açıdan sorun yaratabileceği belirtildi.
Özellikle İrlanda Anayasası’nın 15. maddesine dikkat çekildi. Hükümete verilen görüşe göre İrlanda topraklarında askeri güç oluşturma yetkisi Oireachtas’a ait olduğu için, yabancı askeri güçlerin aktif görev kapsamında ülke sınırları içerisinde konuşlandırılması anayasaya aykırı kabul edilebilir.
Bu nedenle yabancı savaş gemilerinin İrlanda’nın karasularının dışında, yaklaşık 12 deniz mili yani 22 kilometre açıkta görev yapmasına karar verildi.
Peki İrlanda hava sahasına yönelik bir tehdit olursa ne olacak?
Düzenlemenin en dikkat çekici kısmı ise olası bir hava tehdidine karşı nasıl müdahale edileceği.
Fransız veya İngiliz savaş gemilerinin, İrlanda hava sahasında ortaya çıkabilecek bir drone, kaçırılmış uçak veya başka ciddi bir hava tehdidine karşı uzun menzilli füze kullanması gerekirse, yabancı askerler tek başına ateş açma kararı veremiyor.
Irish Defence Forces’ın angajman kurallarına göre bu tür ölümcül güç kullanımına İrlandalı bir askeri yetkilinin onay vermesi gerekiyor.
Bu nedenle özel bir sistem oluşturuldu. Fransız savaş gemilerinin köprüüstünde bir İrlandalı deniz subayı liaison officer olarak görevlendiriliyor. Gerektiğinde uzun menzilli hava savunma füzesinin kullanılmasına ilişkin nihai onayı bu İrlandalı subayın vermesi planlanıyor.
Sistem şimdiden uygulandı
Bu düzenleme yalnızca teorik bir plan değil.
İrlanda’nın AB Konseyi Başkanlığı’nı devraldığı 1 Temmuz 2026’da, Fransız fırkateyni Aquitaine Dublin Körfezi açıklarında konuşlandırıldı.
Gemi, yaklaşık 22 kilometrelik karasuları sınırının hemen dışında bekleyerek Dublin’e gelen çok sayıda Avrupa liderinin ziyareti sırasında hava savunma desteği sağladı.
Operasyon sırasında İrlandalı bir deniz subayı da Fransız savaş gemisinin köprüüstünde görev yaptı ve İrlanda’ya ait askeri uçaklarla gemilerin hareketlerini takip etti.
Ertesi gün Aquitaine bu kez ülkenin güney kıyılarına gönderildi. Geminin, Cork’ta gerçekleştirilen Avrupa Komisyonu toplantısı sırasında da güvenlik desteği sağladığı bildirildi.
İngiliz savaş gemileri de görev yapacak
Fransa’nın yanı sıra İngiliz Kraliyet Donanması da İrlanda’nın AB Başkanlığı dönemindeki bazı önemli toplantılarda hava savunma desteği sağlayacak.
The Irish Times’ın haberine göre, County Wicklow’da gerçekleştirilecek AB savunma ve dışişleri bakanları toplantısı sırasında Royal Navy’ye ait bir hava savunma fırkateyninin Irish Sea’de konuşlandırılması planlanıyor.
Bu geminin de aynı anayasal sınırlamalar nedeniyle İrlanda karasularının dışında görev yapması bekleniyor.
İrlanda neden yabancı savaş gemilerinden destek alıyor?
İrlanda uzun yıllardır askeri tarafsızlık politikasıyla biliniyor ve NATO üyesi değil.
Ülkenin kendi hava savunma kapasitesi ise birçok Avrupa ülkesine kıyasla oldukça sınırlı. Irish Defence Forces bünyesinde savaş uçağı filosu veya uzun menzilli hava savunma sistemi bulunmuyor.
Bu nedenle özellikle uluslararası liderlerin katıldığı büyük organizasyonlarda İrlanda zaman zaman diğer Avrupa ülkelerinin askeri imkanlarından faydalanıyor.
AB Başkanlığı döneminde yapılacak toplantılar için oluşturulan güvenlik planının da bu ihtiyacın sonucu olduğu belirtiliyor.
İletişim sistemlerinde de sorun yaşandı
Operasyonun yalnızca hukuki değil, teknik açıdan da bazı zorlukları bulunuyor.
İrlanda ordusu, NATO ülkelerinde yaygın kullanılan bazı gelişmiş askeri iletişim sistemlerini kullanmıyor. Bu nedenle Fransız kuvvetlerinin operasyon sırasında İrlanda Deniz Kuvvetleri’nden temin edilen telsizleri kullanmak zorunda kaldığı bildirildi.
İrlanda kuvvetleri hava ve deniz unsurlarını koordine etmek için Sitaware isimli sistemi kullanırken, Fransız ordusunda NATO’nun daha gelişmiş Link 16 ve Link 22 sistemleri bulunuyor.
Farklı sistemler nedeniyle İrlanda ve Fransız kuvvetleri arasında operasyon sırasında koordinasyon konusunda bazı teknik sorunlar yaşandığı belirtiliyor.
İrlanda uçakları Fransız gemisinde kısa süreli alarma neden oldu
1 Temmuz’daki ilk büyük operasyonda ilginç bir olay da yaşandı.
İrlanda Hava Kuvvetleri’ne ait üç PC-9 uçağı, daha iyi iletişim sinyali alabilmek amacıyla görev bölgelerinden çıkarak Irish Sea üzerinde uçmaya başladı.
Uçakların Fransız savaş gemisine yaklaşması geminin köprüüstünde kısa süreli endişeye yol açtı. Daha sonra İrlanda uçaklarına normal devriye rotalarına dönmeleri talimatı verildi.
Askeri kaynaklar bunun dışında ilk büyük operasyonun ciddi bir sorun yaşanmadan tamamlandığını belirtti.
Savaş gemileri yıl sonuna kadar görev yapabilir
Fransız ve İngiliz savaş gemilerinin, İrlanda’nın AB Konseyi Başkanlığı boyunca gerçekleştirilecek önemli toplantılarda hava savunma desteği sağlamaya devam etmesi bekleniyor.
Ancak mevcut hukuki düzenleme değişmediği sürece bu gemiler aktif askeri görev yürütürken İrlanda karasularına giremeyecek.
Bu da oldukça sıra dışı bir tablo ortaya çıkarıyor: İrlanda’yı korumak için görevlendirilen yabancı savaş gemileri, anayasal sınırlamalar nedeniyle ülkenin kıyısından yaklaşık 22 kilometre açıkta beklemek zorunda.
Kısaca neler oluyor?
Görev: İrlanda’nın AB Konseyi Başkanlığı sırasında hava savunma desteği
Destek sağlayan ülkeler: Fransa ve İngiltere
Mesafe: Yaklaşık 22 kilometre açıkta
Neden: Attorney General’ın anayasal değerlendirmesi
Füze kullanımında karar: İrlandalı askeri subayın nihai onayı gerekiyor
Daha önce uygulandı mı? Evet, Fransız fırkateyni Aquitaine 1 Temmuz’da Dublin açıklarında görev yaptı
Kaynak: The Irish Times
